Itzulpen Antologia II

antolo2.jpg

Aurkibidea

Itzultzaile emerituak
JUAN MARI LEKUONA

Upel bethe amontillado
JOSE BASTERRETXEA “OSKILLASO”

Ahaide delizius huntan
JEAN HARITSCHELHAR

Hainbat komiki
JOSE ANTONIO RETOLAZA

Zaldun bitxia
JUAN SAN MARTIN

Itsas-malda zuriak
MARITXU URRETA

Jesukristo. Kristau Fedearen Sustraiak
LUIS VILLASANTE

Kultura ezberdinen politika baten alde
PIARRES XARRITON

Batzar Nagusiak Oraingo Giroan
AUGUSTIN ZUBIKARAI

Aurkezpena

Joan den 1996. urtean, Euskal Itzultzaile, Zuzentzaile eta Interpretarien Elkarteak Itzulpen Antologia I izeneko liburua argitaratu zuen, bere lehen ohorezko bazkide izendatutako itzultzaileen omenez; horrela, Mª Dolores Agirre, Lino Akesolo, Pedro Berrondo, Jean Diharce “Iratzeder”, Jon Etxaide, Eusebio Erkiaga, Jaime Kerexeta eta Santiago Onaindiaren itzul-lan bana aukeratu eta haien jatorrizkoekin batera birplazaratu genituen, itzultzaile horien “lanarekiko aitorpen bezala ez ezik, beste itzultzaileontzako eta lan honetan hasiko direnentzako ikasbide bezala ere”.

Baina Elkartea osatzen dugunok aurrera jarraitu nahi izan dugu, lehenagoko belaunaldietako idazle-itzultzaileek eginiko lana eskertzen, bai eta, noizbait, ilunbeetatik atera eta ezagutzera ematen ere, eta horrela, gure lehen antologia hori aurkeztu genuen ekitaldi berean beste zortzi lagun izendatu genituen ohorezko bazkide: Jose Basterretxea “Oskillaso”, Jean Haritschelhar, Jose Antonio Retolaza, Juan San Martin, Maritxu Urreta, Luis Villasante, Piarres Xarriton eta Augustin Zubikarai. Izendapenarekin batera, EIZIEk itzultzaile horiek lan batzuk jasoko zituen bigarren antologia bat prestatzeko konpromezua hartu zuen, eta konpromezu horri erantzunez aurkezten dugu eskuartean duzun Itzulpen Antologia II hau, lehenengoaren asmo berari jarraituz.

Jose Basterretxea “Oskillaso”-ren kasuan, haren alargunarekin hitz egin eta gero, Edgar Allan Poe idazle estatubatuarraren Upel bethe Amontillado izeneko ipuina aukeratu genuen. Itzulpen hau Egan aldizkarian eman zen argitara, 1963. urtean; dena dela, antologia honetan eskaintzen dugun bertsioan Oskillasok berak aldizkariaren kopia batean bere eskuz egindako zenbait zuzenketa edo itzulpen-aukera desberdin ere jaso nahi izan ditugu oharren bitartez, beti ere aberasgarriak edo interesgarriak izan daitezkeelakoan.

Jean Haritschelhar jaun euskaltzainburuak argitaratutako itzulpenak ez dira asko, baina bai handiak, berak antologia honetarako aukeratu duen Etxahunen bertsoen frantsesezko bertsio hau bezala. Berez, lan hau bere doktore-tesia izan zen, Bordeleko Unibertsitatean aurkeztu zuena, eta geroago Euskera aldizkarian eman zuen argitara.

Jose Antonio Retolazak oso alor berezian egin ditu itzulpenak, haurgaztetxoentzako komikietan, Kili-kili aldizkarian hain zuzen. Genero apala dela esan daiteke, baina zalantzarik ez dago, ordea, oihartzun handikoa eta euskararen normalkuntzarako oso garrantzitsua ere badela, batez ere lan honi ekin zion garaia kontuan izanda, euskaldun belaunaldi gazte asko baitira Retolazak itzulitako komikiekin gozatuz euskara irakurtzen hasi ere hasi direnak.

Juan San Martin idazle eta euskaltzain eibartarrak literatur itzulpenak egin ditu gehienbat, eta haien artetik M. D. Ghelderoderen Zaldun bitxia izeneko antzezlana aukeratu zuen berak antologia honetarako. Itzulpen hau 1965ean argitaratu zuen, Egan aldizkarian, eta hemen eskaintzen dugun bertsioa berak moldatua eta euskara batura egokitua dago.

Maritxu Urretak gaztelera eta ingelesetik egin ditu itzulpenak, bakarren bat ohorezko bazkide genuen Maria Dolores Agirre zenarekin batera. Maritxuk berak aukeratu eta itzuli du liburu honetarako propio Alice Duermiller idazlearen Itsas-malda zuriak izeneko poesia-lan luzea.

Luis Villasante idazle eta euskaltzainburu-ohia itzulpena ez beste alor batzuetako lanengatik dugu ezagun, baina inork ezin dezake ahazturik utzi Axularren liburuaren erdarazko itzulpen bikain eta ereduzkoa. Halere, antologia honetan itzulpen argitaragabe bat jasotzeko aukera eskaini nahi izan genion, eta, horrela, berak idatzitako Jesucristo, los fundamentos de la fe cristiana II izeneko liburuko VIII. kapitulua itzuli du propio liburu honetan argitaratzeko.

Piarres Xarriton euskaltzaina euskal itzulpengintzaren oraingo garaian lanean bete-betean sartuta dugun ohorezko bazkide bakarra dugu, filosofia testu garrantzitsuak argitaratu dituelarik azken urteotan. Xarriton jaunak ere testu bat berariaz aukeratu eta euskaratu du antologia honetarako, hain zuzen, Bordeleko artzapezpiku-kardinalea izandako Pierre Eyt-en Pirinio mendien inguruan. Kultura ezberdinen politika baten alde izenburuko artikulua.

Azkenik, hurrenkera alfabetikoak behartuta, ordea, Augustin Zubikarai bizkaitarrak itzulitako Bizkai’ko Batzar Nagusiak izenburuaz Gregorio Monrealek idatzi eta Bizkaiko Foru Aldundiak argitara emandako liburuko hirugarren atala hautatu dugu, historia esparruko testu itzuli bakarra delarik gure antologia honetan.

Frantsesetik, gazteleratik eta ingelesetik euskaratutako testuak eta euskaratik frantsesera itzulitakoak bildu ditugu, beraz, bigarren antologia honetan, eta ziur gaude haietan irakurleak testu interesgarriak eta itzulpenerako eredugarriak aurkituko dituela.

Bukatu baino lehen, eskerrak eman nahi dizkiegu hemen argitaratzen ditugun testuen jatorrizkoen eskubideak dauzkatenei eta, oro har, argitalpen hau posible egin duten guztiei, baina batez ere CEDRO elkarteari eta Gipuzkoako Foru Aldundiari, argitalpenerako emandako laguntza ekonomikoagatik.

EIZIE Elkartearen izenean
Lurdes Auzmendi eta Koldo Biguri